Khutbah Jumat Bulan Syawal Bahasa Jawa Singkat dan Penuh Makna

Khutbah Jumat bulan Syawal Bahasa Jawa yang bisa Anda gunakan.

Diterbitkan 13 April 2026, 16:05 WIB
Share
Copy Link
Batalkan

Liputan6.com, Jakarta - Bulan Syawal sering dianggap sebagai fase santai setelah Ramadhan berlalu. Padahal, justru di sinilah kualitas ibadah seseorang benar-benar diuji. Jika ibadah menurun setelah Ramadhan, hal itu bisa menjadi sebab amal yang dilakukan belum membekas kuat dalam kehidupan.

Banyak orang begitu semangat beribadah selama Ramadhan, namun perlahan kembali lalai setelahnya. Penurunan ini menunjukkan bahwa kebiasaan baik belum sepenuhnya tertanam. Khutbah Jumat ini mengajak umat Islam untuk memahami bahwa istiqamah adalah kunci. Bukan hanya semangat sesaat, tetapi keberlanjutan ibadah yang menjadi tolok ukur keberhasilan. Dari sinilah terlihat apakah Ramadhan benar-benar membawa perubahan. Liputan6 merekomendasikan khutbah jumat bulan Syawal yang langsung bisa Anda gunakan.

Khutbah Jumat Bulan Syawal Bahasa Jawa I

اَلسَّلامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِيْنُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوْذُ بِاللّٰهِ مِنْ شُرُوْرِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللّٰهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ. أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيْكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ. اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِيْنَ

أَمَّا بَعْدُ:

Ma’asyiral Muslimin Rahimakumullah,

Kula wasiat dhateng diri kula lan panjenengan sedaya supados tansah ningkataken ketakwaan dhateng Allah SWT kanthi nindakaken sedaya perintahipun lan nyingkiri sedaya laranganipun.

Ma’asyiral Muslimin Rahimakumullah,

Kita sampun ngliwati sasi Ramadhan, sasi kebak berkah lan pangapunten. Saiki kita mlebet ing sasi Syawal. Ayo kita pitakon marang awak dhewe: punapa ibadah kita tambah apik, utawi malah mudhun?

Allah SWT ngandika:

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ حَقَّ تُقٰىتِهٖ وَلَا تَمُوْتُنَّ اِلَّا وَاَنْتُمْ مُّسْلِمُوْنَ

Artinya: “Wahai orang-orang yang beriman! Bertakwalah kepada Allah dengan sebenar-benar takwa dan janganlah kamu mati kecuali dalam keadaan Muslim.” (QS. Ali Imran: 102)

Ketahuilah bilih takwa boten namung musiman, nanging kedah dijaga nganti pungkasan gesang.

Rasulullah SAW bersabda:

أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللّٰهِ أَدْوَمُهَا وَإِنْ قَلَّ

Artinya: “Amalan yang paling dicintai Allah adalah yang terus-menerus walaupun sedikit.” (HR Bukhari dan Muslim)

Ma’asyiral Muslimin Rahimakumullah,

Syawal punika wulan pembuktian. Nalika Ramadhan, masjid kebak jamaah, tilawah Qur’an lancar, lan sedekah tambah. Nanging nalika Syawal, ing kono katon sinten ingkang tetep istiqamah.

Syawal kados pitakon tumrap ati: punapa shalat berjamaah taksih dijaga? punapa Qur’an taksih dipun waos saben dinten? punapa sedekah taksih dipun lakoni?

Sejatine sukses Ramadhan boten namung nalika sasi punika, nanging nalika saged njaga amal sawise Ramadhan.

Rasulullah SAW bersabda:

مَنْ صَامَ رَمَضَانَ ثُمَّ أَتْبَعَهُ سِتًّا مِنْ شَوَّالٍ كَانَ كَصِيَامِ الدَّهْرِ

Artinya: “Barang siapa berpuasa Ramadhan kemudian diikuti enam hari di bulan Syawal, maka seperti puasa sepanjang tahun.” (HR Muslim)

Ma’asyiral Muslimin Rahimakumullah,

Syawal ateges peningkatan. Mula ayo kita:

  • Istiqamah shalat wajib
  • Njaga amalan sunnah
  • Rutin sedekah
  • Milih lingkungan sing apik
  • Njaga silaturahmi
  • Nyingkiri maksiat

Allah SWT ngandika:

فَاسْتَقِمْ كَمَآ اُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ وَلَا تَطْغَوْاۗ اِنَّهٗ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

Artinya: “Maka tetaplah engkau (Muhammad) (di jalan yang benar)...” (QS. Hud: 112)

بَارَكَ اللّٰهُ لِي وَلَكُمْ فِي الْقُرْأَنِ الْكَرِيْمِ وَنَفَعَنِي وَإِيَّاكُمْ بِمَا فِيْهِ مِنَ الْآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيْمِ وَتَقَبَّلَ اللّٰهُ مِنِّي وَمِنْكُمْ تِلَاوَتَهُ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

أَقُوْلُ قَوْلِي هَذَا وَأَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ الْعَظِيْمَ لِي وَلَكُمْ وَلِسَائِرِ الْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمَاتِ فَاسْتَغْفِرُوْهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

Khutbah Jumat Bulan Syawal Bahasa Jawa II

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ وَكَفَى، وَأُصَلِّيْ وَأُسَلِّمُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ الْمُصْطَفَى، وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ أَهْلِ الْوَفَا. وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيْكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ سَيِّدَنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ

أَمَّا بَعْدُ:

Ma’asyiral Muslimin Rahimakumullah,

Kula wasiat dhateng panjenengan sedaya supados tansah takwa dhateng Allah SWT. Lan mangertos bilih Allah maringi dhawuh agung supados kita bershalawat dhateng Nabi.

إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَٰٓئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِيِّۚ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ صَلُّواْ عَلَيۡهِ وَسَلِّمُواْ تَسۡلِيمًا

اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى سَيِّدِنَا إِبْرَاهِيْمَ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا إِبْرَاهِيْمَ وَبَارِكْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى سَيِّدِنَا إِبْرَاهِيْمَ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا إِبْرَاهِيْمَ، فِيْ الْعَالَمِيْنَ إِنَّكَ حَمِيْدٌ مَجِيْدٌ

اَللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنَاتِ الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ، اللهم ادْفَعْ عَنَّا الْبَلَاءَ وَالْغَلَاءَ وَالْوَبَاءَ وَالْفَحْشَاءَ وَالْمُنْكَرَ وَالْبَغْيَ وَالسُّيُوْفَ الْمُخْتَلِفَةَ وَالشَّدَائِدَ وَالْمِحَنَ، مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ، مِنْ بَلَدِنَا هٰذَا خَاصَّةً وَمِنْ بُلْدَانِ الْمُسْلِمِيْنَ عَامَّةً، إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

عِبَادَ اللهِ، إِنَّ ٱللَّهَ يَأۡمُرُ بِٱلۡعَدۡلِ وَٱلۡإِحۡسَٰنِ وَإِيتَآيِٕ ذِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَيَنۡهَىٰ عَنِ ٱلۡفَحۡشَآءِ وَٱلۡمُنكَرِ وَٱلۡبَغۡيِۚ يَعِظُكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَذَكَّرُونَ، فَاذكُرُوا اللهَ الْعَظِيْمَ يَذْكُرْكُمْ وَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ

إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَٰٓئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِيِّ...

اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ...

اَللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمَاتِ...

عِبَادَ اللهِ، إِنَّ ٱللَّهَ يَأْمُرُ بِٱلۡعَدۡلِ وَٱلۡإِحۡسَانِ...

Langkah 1: Muhasabah dadi Awal Perubahan

Muhasabah punika introspeksi diri. Iki penting amarga dadi sebab utama perubahan ibadah. Tanpa evaluasi, wong ora ngerti kekurangané.

Nalika kita ngelingi ibadah Ramadhan, kita kudu jujur. Pitakon kaya “apa aku wis maksimal?” kudu dijawab kanthi tenanan. Iki dadi titik awal peningkatan.

Muhasabah uga nggawe ati luwih sadar. Saka kene, muncul tekad anyar. Iki sing dadi pondasi istiqamah.

Langkah 2: Mujahadah Nglawan Godaan

Mujahadah yaiku perjuangan njaga ibadah. Tanpa usaha, iman gampang mudhun. Iki sebab kenapa akeh wong gagal.

Lingkungan lan hawa nafsu dadi tantangan utama. Mula kudu ana tekad sing kuat. Iki dadi kunci keberhasilan.

Allah ngandika:

وَالَّذِيْنَ جَاهَدُوْا فِيْنَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا

Artinya: “Dan orang-orang yang berjihad... Kami akan tunjukkan jalan-jalan Kami.”

Langkah 3: Muraqabah Nguatake Iman

Muraqabah tegese ngrasa diawasi Allah. Iki nggawe wong wedi dosa. Iki sebab ibadah tetep terjaga.

Nalika wong yakin diawasi, dheweke luwih ati-ati. Iki nggawe iman luwih kuat. Iki inti keikhlasan.

Hadits:

أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ...

Artinya: “Hendaknya engkau menyembah Allah seakan-akan engkau melihat-Nya...”

Langkah 4: Istiqamah dadi Kunci Utama

Istiqamah iku inti saka kabeh ibadah. Tanpa istiqamah, amal bisa ilang. Iki sebab Syawal penting.

Wong sing istiqamah bakal njaga ibadah terus. Iki tandha sukses Ramadhan. Iki uga bukti iman sejati.

Istiqamah kudu dijaga nganti mati. Iki tujuan utama.

Langkah 5: Syawal dadi Awal Perjalanan

Syawal dudu akhir, nanging awal. Iki wektu kanggo nambah ibadah. Iki sebab kudu dimaksimalkan.

Syawal ngajari peningkatan. Ora mung njaga, nanging nambah kualitas. Iki inti makna Syawal.

Yen gagal ing Syawal, bisa dadi tandha Ramadhan ora maksimal.

Pertanyaan seputar Khutbah Jumat Bulan Syawal

1. Apa makna bulan Syawal?

Syawal berarti peningkatan dalam ibadah.

2. Kenapa ibadah setelah Ramadhan penting?

Karena menjadi tanda diterimanya amal.

3. Apa itu istiqamah?

Konsisten dalam menjalankan ibadah.

4. Apa keutamaan puasa Syawal?

Seperti puasa setahun penuh.

5. Bagaimana menjaga iman setelah Ramadhan?

Dengan muhasabah, mujahadah, dan muraqabah.

 

Sumber:

https://mui.or.id/baca/khutbah/khutbah-jumat-memaknai-syawal-sebagai-bulan-peningkatan-ibadah

https://jatim.nu.or.id/khutbah/khutbah-jumat-istiqamah-semangat-beribadah-di-bulan-syawal-TgXik